Những kỷ vật của Người đảng viên Đảng cộng sản đầu tiên của tỉnh Thái Nguyên

Người Đảng viên đó là đồng chí Đường Văn Hon (Đường Nhất Quý). Cuộc đời hoạt động hoạt động cách mạng, kháng chiến của ông gắn liền với sự kiện nơi ra đời cơ sở Đảng đầu tiên của tỉnh Thái Nguyên tại xã La Bằng, huyện Đại Từ năm 1936.

​

Chứng minh thư nhân dân của đồng chí Đường Văn Hon (tức Đường Nhất Quý),Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam đầu tiên của tỉnh Thái Nguyên năm 1936.

   Ngày 26 - 7 - 1936, Hội nghị lần thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng chủ trương triệt để lợi dụng khả năng đấu tranh công khai, hợp pháp và nửa hợp pháp để tuyên truyền, tổ chức quần chúng, đồng thời củng cố và phát triển tổ chức bí mật của Đảng và tổ chức Mặt trận dân tộc thống nhất, đẩy mạnh phong trào đấu tranh của quần chúng, qua đó giáo dục, phát triển đội ngũ cách mạng. Thực hiện Nghị quyết đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ I của Đảng và Nghị quyết Hội nghị lần thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương, chi bộ hải ngoại Long Châu  quyết định đưa cán bộ, đảng viên về nước hoạt động. Trong số đó đồng chí Đặng Tùng được cử về gây dựng cơ sở, phát triển phong trào cách mạng ở Thái Nguyên.

Tháng 8 - 1932, đồng chí Đặng Tùng bí mật tìm đường về Đại Từ, đến nhà Đường Văn Hon (Đường Nhất Quý). Được anh e họ Đường sinh sống ở đây đùm bọc, Đặng Tùng bắt đầu công việc gây dựng cơ sở cách mạng bằng việc giác ngộ anh em nhà họ Đường, đồng thời vận động và tổ chức những người trong làng có quan hệ tình cảm sâu sắc với gia đình họ Đường vào Hội tương tế. Đây là một tổ chức quần chúng do Đảng ta chủ trương hoạt động công khai giúp đỡ lẫn nhau... tập hợp nhau nghe đọc báo công khai của Đảng và Mặt trận Nhân dân phản đế Đông Dương. Cuối năm 1936, các đồng chí Đường Nhất Quý, Đường Văn Ngần, Nông Văn Ái, Hoàng Văn Nghiệp được Đặng Tùng kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Đây là cơ sở đảng đầu tiên của tỉnh được xây dựng tại La Bằng- một làng miền núi hẻo lánh thuộc tổng Tiên Sơn nằm ở khu vực phía Tây huyện Đại Từ.

           Với trách nhiệm lớn lao của người đảng viên phụ trách cơ sở đảng mới thành lập, đồng chí Đường Văn Hon đã  tích cực vận động, tuyên truyền đến thanh niên trong xã tham gia cách mạng, ông còn hoạt động mở rộng tại các vùng như Bắc Sơn, Võ Nhai...

Cả cuộc đời hoạt động cách mạng, công tác của ông thật  thanh cao và giản dị, ông để lại cho gia đình không gì khác ngoài những tư trang, đồ dùng gắn bó với cuộc đời cách mạng của chính mình  mà giờ đây đã trở thành những kỷ vật mang giá trị lịch sử sâu sắc được lưu giữ tại Bảo tàng- Thư viện tỉnh Thái Nguyên.

Bộ sưu tập kỷ vật của đồng chí Nhất Quý gồm 01 chứng minh thư nhân dân, chăn chiên, cặp đựng tài liệu, cặp đựng quần áo và một số đồng tiền xu của Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa năm 1948. Đây là những đồ dùng cá nhân ông thường mang theo khi đi hoạt động dài ngày ở các vùng Võ Nhai, Bắc Sơn... Tất cả những kỷ vật này cùng với năm tháng đã trở nên cũ kỹ: Tấm chứng minh thư nhân dân đã hoen ố, chiếc chăn dạ thêu đã sờn rách, chiếc cặp da đã thủng, bạc mầu và những đồng tiền không lưu thông được nữa... nhưng ẩn sau những điều đó là cả một giá trị lịch sử. Tìm hiểu, nghiên cứu về những hiện vật này, chúng ta hiểu thêm về một người cách mạng, về một sự kiện lịch sử quan trọng của tỉnhThái Nguyên trong thời kỳ đầu vận động cách mạng tháng Tám (1936-1945). Đặc biệt những kỷ vật đó có ý nghĩa to lớn trong giáo dục truyền thống lịch sử cách mạng của tỉnh Thái Nguyên và lịch sử Đảng bộ tỉnh cho thế hệ hôm nay và mãi mãi về sau.

Cặp đựng tư trang của ông Đường Văn Hon (Nhất Quý) sử dụng trong quá trình hoạt động cách mạng

kháng chiến (1936-1954). Cặp đựng quần áo và đồ dùng cá nhân trong thời kỳ hoạt động ở căn cứ Bắc Sơn, Võ Nhai.

Tiền xu ông Đường Văn Hon (Nhất Quý) sử dụng trong quá trình hoạt động cách mạng kháng chiến (1936-1954).

Khẩu súng Col của đồng chí Đường Văn Hon (tức Đường Nhất Quý ) - người phụ trách cơ sở Đảng đầu tiên của tỉnh Thái Nguyên

được cấp quản lý và sử dụng trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, khi ông giữ trọng trách Ủy ban Mặt trận Tổ quốc huyện Đại Từ.

                                                                                                             Bài và ảnh: Nguyễn Thị Hiền